Dogmatiek

Inleiding in de Eschatologie

De leer van de Laatste dingen

“Ik, die van den beginne de afloop verkondig en vanouds wat nog niet geschied is; die zeg: Mijn raadsbesluit zal volbracht worden en Ik zal al mijn welbehagen doen.”       (Jes.48:10; 45:11)

 Voorwoord

De interesse in de eindtijdprofetieën, en vooral die betrekking hebben op het volk Israël, nemen mede als gevolg van de gebeurtenissen in het Midden-Oosten de laatste jaren enorm toe. We hebben in de achter ons liggende decennia profetieën in vervulling zien gaan. Een aantal zaken zijn in dit verband de moeite waard die nog eens te vermelden. (1) Het ontstaan van de staat Israël in 1948; (2) Het onder het gezag komen van Oost-Jeruzalem in 1967; (3) Het “ontstaan” van de Messias-belijdende Joden; (4) De heropleving van het oude Romeinse rijk in de totstandkoming van de Europese Unie; (5) Het verval van het Christendom; vooral in West-Europa; (6) De recente oorlogen in het Midden-Oosten. Vermeldingswaardig zijn ook de onlusten in diverse landen van de EU, in de vorm van protesten die vaak een gewelddadige vorm aannemen; de volken zijn in beroering (Ps.2). En ook niet te vergeten de aanslepende oorlog tussen Rusland en Oekraïne, die binnenkort haar vijfde jaar ingaat en vele andere wereldwijde spanningen en onlusten. De wereld gaat er echt niet op vooruit, mag je wel zeggen!

Inleiding

De leer omtrent de toekomstige dingen is inderdaad omvangrijk. Men kan gerust stellen dat er nog net zoveel in de komende tijd ligt om te ontdekken, als er in het verleden heeft plaatsgevonden. Bijbelse profetie is in feite geschiedenis die vooraf is opgetekend. God wilde blijkbaar zijn raad aan zijn kinderen bekend maken; wat er in de toekomst staat te gebeuren. “Ik, die van den beginne de afloop verkondig en vanouds wat nog niet geschied is; die zeg: Mijn raadsbesluit zal volbracht worden en Ik zal al mijn welbehagen doen.” (Jes.46:10) Dit is een daad die de mensheid noch kan evenaren, noch kan doorgronden. “Wel zijn nu vele volkeren tegen u vergaderd, die zeggen: Zij worde ontwijd, en mogen onze ogen zich aan Sion verlustigen! Maar zij kennen de gedachten des Heren niet en verstaan zijn raadslag niet, dat Hij hen verzamelt als schoven op de dorsvloer.” (Mi.4:11-12)

Hiermee bewijst God dat Hij boven alles en iedereen verheven is. Ook de Heer Jezus spreekt daarover, wanneer Hij zegt: “Maar wanneer Hij is gekomen, de Geest van de waarheid, zal Hij u in de hele waarheid leiden; want Hij zal vanuit Zichzelf niet spreken, maar alles wat Hij zal horen, zal Hij spreken en de toekomstige dingen zal Hij u verkondigen.” (Joh.16:13) Het voordeel voor de mensheid om geïnformeerd te worden over de toekomst – terwijl haar het vermogen is ontzegd deze zelf te doorgronden – is buitengewoon groot; toch lijken Gods openbaringen over de toekomst voor de overgrote meerderheid van de mensen, zelfs voor christenen, alsof ze nooit zijn opgeschreven. Wie de studie van profetie stelselmatig verwaarloost, blijft noodzakelijkerwijs onwetend over de betekenis van verleden, heden en toekomst. De hoeveelheid van het aantal profetieën vindt als het ware zijn eind- en hoogtepunt in de Openbaring. “Openbaring van Jezus Christus, die God Hem heeft gegeven om Zijn slaven te tonen wat spoedig moet gebeuren; en Hij heeft die door Zijn engel gezonden en aan Zijn slaaf Johannes te kennen gegeven.” en “Schrijf dan wat u hebt gezien en wat is en wat hierna zal gebeuren.” (Op.1:1, 19) Wat God verkiest te doen, vormt op zichzelf een sublieme openbaring, het geeft de richting de waarde en betekenis van zowel het verleden als het heden aan. God heeft de mens niet tevergeefs voorzien van het Woord waarin zijn voorzeggingen is vervat. Hij verwacht dat wat Hij door middel van diverse profetieën heeft gezegd, net zo wordt aanvaard als alle andere delen van de Bijbel. Bovendien heeft Hij de mens niet aan zijn eigen onvermogen overgelaten bij het begrijpen van Zijn onthulling van toekomstige dingen. Een van de taken die de Heilige Geest heeft gekregen ten behoeve van hen in wie Hij woont, is het tonen van de “toekomstige dingen” (Joh.16:13). In de gelijkenis van de ware wijnstok, zegt de Heer Jezus: “Ik noem u niet meer slaven, want de slaaf weet niet wat zijn heer doet; maar Ik heb u vrienden genoemd, omdat Ik u alles wat Ik van Mijn Vader heb gehoord, bekendgemaakt heb.” (Joh.15:15) Het is dan ook raadselachtig dat zij die belijden wedergeboren te zijn en de Heilige Geest hebben, die hen tot hulp gegeven is ook in de uitleg van het profetische woord, weinig of geen belangstelling tonen voor de toekomstige dingen. Om een juist begrip van het verleden en de toekomst te kennen zal het moeilijk voor iemand zijn om Gods woord in al zijn volheid te verkondigen als men niet van de laatste dingen op de hoogte is. De bewering dat het profetisch woord niet te begrijpen is, wordt nooit geuit door hen die er de nodige aandacht aan besteden. De interpretatie en exegese van Schriftgedeelten die betrekking hebben op de eschatologie levert niet meer moeilijkheden op dan die welke over de soteriologie gaan

(De theologische leer over de redding). De vermeende problematiek rond de eschatologische interpretatie komt voort uit het feit dat veel theologen zich van meet af aan vrijwel uitsluitend op de soteriologie, verlossing hebben gericht, terwijl ze de eschatologie nagenoeg volledig verwaarloosden. Maar door de veranderende omstandigheden en gebeurtenissen in de wereld na de Napoleontische oorlogen, is er gelukkig meer aandacht voor gekomen. We merken op dat de bedekking die als het ware op het profetische woord lag toen is weggenomen. “En hij zei tegen mij: Verzegel de woorden van de profetie van dit boek niet, want de tijd is nabij.” (Op.22:10; vgl. Dan.12:4) Aangezien de eschatologie een zeer omvangrijk deel van de Bijbeltekst beslaat – zestien Oudtestamentische boeken worden algemeen als profetisch beschouwd en naar schatting een kwart tot een vijfde van de gehele Bijbel bestond ten tijde van het schrijven uit voorspellingen – hebben Bijbelverklaarders die zich niet laten beperken door vastgeroeste theologische dogma’s, sedert het midden van de negentiende eeuw in het onderzoek van de profetieën in de Bijbel grote vooruitgang geboekt. Als gevolg van deze ontdekking groeide de zogenaamde stroming van de premillennialistische interpretatie gestaag. (Premillennialisme is de leer dat de paroesie vóór het millennium plaatsvindt.) Zo ontstond er een steeds duidelijker wordende scheidslijn tussen theologen die de vervangingstheologie aanhangen. (Vervangingstheologie of substitutionalisme is de leer dat de Kerk het ‘geestelijk Israël’ is en daarmee in Gods heilswegen de plaats van Israël heeft ingenomen.)

Vervulde en niet-vervulde profetieën

1^e. De fundamentele verdeling in alle profetie is die tussen wat reeds vervuld is en wat nog onvervuld is. Deze indeling is uiteraard nooit statisch; het begrip ‘nu’ is voortdurend aan verandering onderhevig. Wat gisteren nog in de toekomst lag, kan morgen al vervuld zijn. Geen enkele eschatologie is volledig als zij zich uitsluitend richt op wat op een bepaald moment in de toekomst ligt. Aangezien elke voorspelling in de toekomst lag op het moment dat zij werd opgetekend, dient een volledige eschatologie zowel het vervulde als het onvervulde te omvatten.

2^e. Uiteraard kan profetie worden onderverdeeld in datgene wat in het Oude Testament te vinden is en datgene wat in het Nieuwe Testament staat. Op dit punt is het echter van wezenlijk belang om te letten op de leerstellige, en niet zozeer de structurele, scheidslijn tussen de Testamenten. Deze leerstellige scheiding ligt tussen de evangeliën van Lukas en Johannes. Met andere woorden: de synoptische evangeliën zetten de nog niet vervulde delen van het Oude Testament voort en brengen ze tot voltooiing. Maleachi eindigde met verwachtingen omtrent de Koning van Israël en Zijn Koninkrijk. De synoptische evangeliën beschrijven de komst van de Koning en het aanbod van Zijn koninkrijk aan het volk Israël; een koninkrijk dat – zelfs volgens goddelijk voornemen – door het volk werd verworpen, waarna de verwezenlijking ervan werd verschoven naar de tweede komst. “Want er zullen dagen over u komen dat uw vijanden een wal rondom u zullen opwerpen en u zullen omsingelen en u van alle zijden benauwen; en zij zullen u met de grond gelijkmaken met uw kinderen in u; en zij zullen in u geen steen op de andere steen laten, aangezien u de tijd waarin naar u werd omgezien, niet hebt erkend.” (Luk.19:43-44)

Een wijdverbreide dwaling onder theologen is het koppelen van het beloofde koninkrijk – voor zover zij daar überhaupt een beeld van hebben – aan de eerste komst, terwijl het altijd verbonden is met de tweede komst, afgezien van het aanbod en de verwerping ervan ten tijde van de eerste komst. Het idee dat er in deze tijdspanne een aards koninkrijk tot ontwikkeling komt door krachten die bij de eerste komst zijn vrijgekomen, is een theologische fictie. Wil men tot een juist begrip van de Schrift komen, dan is het noodzakelijk om de specifieke volgorde van gebeurtenissen, zoals die in het Jodendom naar voren komt, te volgen tot aan hun door God bepaalde voltooiing. Dit doen de synoptische evangeliën.

Vanaf Johannes tot aan het einde van de Openbaring worden een nieuw volk – bestaande uit zowel Joden als heidenen – en een nieuw goddelijk voornemen in een tot dan toe niet geopenbaard tijdperk geïntroduceerd, gepaard met nieuwe voorzeggingen die betrekking hebben op een hemelse heerlijkheid; dit alles terwijl er – doorgaans bij wijze van contrast – veel wordt toegevoegd met betrekking tot het goddelijke voornemen voor Israël. Deze geheimenissen of verborgenheden werden voor een groot deel door de apostel Paulus geopenbaard. We onderscheiden: (1) De verborgenheid m.b.t. Israël (11:25); (2) De verborgenheid van de Gemeente in verband als met Jezus’ komst, verschijning en eeuwige heerschappij (Ef.3:9; 5:32; Kol.1:26; 2:2); (3) De verborgenheid m.b.t. Jezus als middelpunt van Gods plannen (Rom.16:25; 1Kor.2:7); (4) En de verborgenheid van de opname (1Kor.15:51; 1Thes.4:13-18).

(3) In de bredere behandeling van de eschatologie, worden de belangrijkste profetische thema’s van het Oude en Nieuwe Testament geschetst. Hier kan nogmaals worden opgemerkt dat profetieën in het algemeen kunnen worden ingedeeld naar hun betrekking op Israël, de heidenen en de Gemeente (1Kor.10:32). Aan deze grote driedeling kunnen voorspellingen met betrekking tot engelen, de hemel en de nieuwe aarde worden toegevoegd. Israël blijft, vanaf het begin bij Abraham, als een door God bewaard volk bestaan ​​– door de huidige tijd van de Gemeente heen tot in haar koninkrijk – en verschijnt uiteindelijk in eeuwige heerlijkheid op de toekomstige nieuwe aarde. Het volk Israël verliest deze identiteit nooit en wordt, in vervulling van eeuwige verbonden en voorspellingen, op aarde gezegend (Gen.12:1-3). Dat volk als zodanig wordt nooit in de hemel gezien.

(4) De heidenen of volken – van Adam af, door de Oudtestamentische geschiedenis van Israël en “de tijden van de volken” (Luk.21:24) heen, door de huidige tijd waarin heidenen voorrechten genieten wegens de roeping van de Gemeente van Christus, en zelfs door het komende messiaanse koninkrijk waarin zij delen – worden uiteindelijk gezien in relatie tot de nieuwe aarde en de stad die van God uit de hemel neerdaalde (Op.21:24, 26). Zeer omvangrijke gedeelten van de Schrift bevatten voorspellingen over de volken. Hierbij wordt slechts verwezen naar de volken als een voortdurende groep mensen, los van de individuen uit hun midden die in de huidige tijd behouden worden. De volken blijven als zodanig volken tot in de komende eeuwigheid. Tenslotte wordt de Gemeente, vanaf haar ontstaan ​​op Pinksteren, gezien als een pelgrimsvolk op aarde en later als deelgenoot aan de hemelse heerlijkheid.

“En zo hebben wij het profetische woord des te vaster, en u doet er goed aan daarop acht te geven als op een lamp die schijnt in een duistere plaats, totdat de dag aanbreekt en de morgenster opgaat in uw harten. Weet dit eerst, dat geen profetie van de Schrift een eigen uitlegging heeft. Want niet door de wil van een mens werd ooit profetie voortgebracht, maar heilige mensen van Godswege hebben, door de Heilige Geest gedreven, gesproken.” (2 Petr.1:19-21)

______________________________________________________________________________