Wereldgeschiedenis

250-jarig bestaan van de Verenigde Staten

“Gods Own Country”

Voorwoord

Nog maar 250 jaar! Ja, vergeleken met de geschiedenis van Europa, om van andere continenten maar niet te spreken, is Amerika piepjong. Ik heb het voorrecht gehad vier keer in Amerika te zijn geweest. De eerste keer in 1962/63 en later nog in 2001, en moet eerlijk bekennen dat ik niet zo van Amerika onder de indruk ben gekomen. Maar ja, dat is heel subjectief, anderen zullen daar anders over denken. Het is opmerkelijk dat het land zo’n enorme ontwikkeling en groei heeft gekend in die 250 jaar. Wanneer wij, Europeanen, aan Amerika denken dan is dat meestal in verband met hun aanwezigheid in de Tweede-Wereldoorlog om Europa te bevrijden van het Duitse juk. Daarvoor kunnen we niet dankbaar genoeg zijn. Maar we moeten niet overdrijven en geloven dat alles wat er in het verleden is gebeurd ook goed is geweest. Ook hun geschiedenis heeft goede en slechte tijden en handelingen gekend.

Inleiding

“In God we Trust” en “God’s Own Country” zijn uitdrukkingen die oorspronkelijk verwijzen naar de Verenigde Staten en hun verwevenheid met het Christelijk geloof benadrukken. De term kreeg grote bekendheid in de 19e eeuw en werd in de 20e eeuw wereldwijd een populaire geuzennaam. De term werd in de 19e eeuw bedacht door Amerikanen om hun eigen land (en met name het beloofde, mythische landschap van het Wilde Westen) aan te duiden. Het sluit aan bij de Manifest Destiny-gedachte, het idee dat de pioniers door God naar de Nieuwe Wereld waren geleid.

De geschiedenis van de Verenigde Staten kent een intense dynamiek van spectaculaire successen en diepe crises.

Hoogtepunten (Successen en Vooruitgang)

Onafhankelijkheid (1776). De stichting van een democratische republiek gebaseerd op vrijheidsidealen. Economische Grootmacht (late 19e eeuw): De razendsnelle industrialisatie en de opkomst van innovatie. Overwinning in de Wereldoorlogen: De beslissende rol bij het verslaan van het fascisme in 1945. De Apollo 11 Maanlanding (1969): Een technologische triomf die de grenzen van de mensheid verlegde. De Burgerrechtenbeweging (jaren ’50/’60): De wettelijke afschaffing van rassensegregatie door activisme. Einde van de Koude Oorlog (1991): De overwinning van de democratie op het communisme. Digitale Revolutie: De opkomst van Silicon Valley en het transformeren van de wereldwijde technologie.

Dieptepunten (Crises en Conflicten)

Slavernij en Racisme: Eeuwenlange systematische uitbuiting en onderdrukking van miljoenen Afro-Amerikanen. Inheemse Genocide: De gewelddadige verdrijving en massamoord op de oorspronkelijke bewoners. De Amerikaanse Burgeroorlog (1861–1865): Een bloedig intern conflict met meer dan 600.000 doden. De Grote Depressie (1929): Een totale economische instorting die leidde tot massale armoede. De Vietnamoorlog (jaren ’60/’70): Een traumatische, verloren oorlog die leidde tot diepe sociale verdeeldheid. De Aanslagen van 9/11 (2001): De dodelijkste terroristische aanval op Amerikaans grondgebied. Politieke Polarisatie: De huidige diepe maatschappelijke kloof en wantrouwen in democratische instituten.

De Verenigde Staten hebben door de eeuwen heen verschillende vormen van kolonisatie en imperialisme toegepast. In tegenstelling tot de traditionele Europese overzeese expansie, richtte de Amerikaanse kolonisatie zich voornamelijk op continentale gebiedsuitbreiding (in Noord-Amerika) en op het verwerven van strategische en economische invloed via maritieme bases, protectoraten en overzeese territoria na de Spaans-Amerikaanse Oorlog in 1898.Hier een overzicht van hoe de kolonisatie door Amerika plaatsvond:

(1) Continentale Expansie (De 19e eeuw) Na het behalen van de onafhankelijkheid breidden de Verenigde Staten hun grondgebied uit over het Noord-Amerikaanse continent, een ideologie die bekendstond als Manifest Destiny. Indianenvervolging en -verdrijving: Het inheemse land werd systematisch veroverd en gekoloniseerd. Via de Indian Removal Act van 1830 en bloedige oorlogen werden indianenstammen gedwongen naar reservaten verplaatst. Oorlog met Mexico (1846-1848): Na de Mexicaans-Amerikaanse Oorlog mocht Mexico (volgens het Verdrag van Guadalupe Hidalgo) ongeveer de helft van haar grondgebied afstaan aan de VS, waaronder het huidige Californië, Nevada, Utah, Arizona en New Mexico. Aankopen: Andere gebieden werden vreedzaam geannexeerd door middel van aankopen, zoals het uitgestrekte Louisiana-territorium van Frankrijk (1803), Florida van Spanje (1819) en Alaska van Rusland (1867).

(2) Overzees Kolonialisme (Vanaf 1898) Na de overwinning in de Spaans-Amerikaanse Oorlog van 1898 verwierven de Verenigde Staten formeel verschillende overzeese koloniën om hun militaire en economische macht in de wereld uit te breiden.

Huidige overzeese territoria: Tot op de dag van vandaag bezitten de VS enkele van deze overzeese gebieden (zogenoemde ‘eilandgebieden’). Hiertoe behoren Puerto Rico en de Amerikaanse Maagdeneilanden (in het Caribisch gebied), en Guam, Amerikaans-Samoa en de Noordelijke Marianen (in de Stille Oceaan).

Voormalige koloniën: De Filipijnen werden na 1898 geannexeerd en vochten zich uiteindelijk in 1946 naar onafhankelijkheid. Cuba werd na de oorlog tijdelijk bezet en bleef tot op vandaag de dag zwaar onder politieke en economische controle van de VS.

(3) Imperium van Zachte Macht en Bemoeizucht (20e en 21e eeuw) In plaats van landen fysiek te koloniseren en in te lijven als provincie, kozen de VS er in de 20e eeuw (en daarna) vaak voor om landen economisch, militair of politiek afhankelijk te maken. Dit wordt ook wel neokolonialisme of informeel imperialisme genoemd. Monroe-doctrine: Sinds de 19e eeuw beschouwden de VS heel Latijns-Amerika als hun exclusieve invloedssfeer. Regime-interventies: Tijdens de Koude Oorlog en daarna voerden de VS talrijke militaire operaties, invasies en door de CIA georganiseerde staatsgrepen uit (in onder andere Guatemala, Chili, Iran en Vietnam) om regeringen die niet strookten met de Amerikaanse belangen te vervangen door pro-Amerikaanse leiders.

Amerika in onze tijd

Door de verkiezing van Donald J. Trump als president van de Verenigde Staten in 2024 is er een Amerikaanse machtspolitiek met ongeëvenaarde militaire dominantie met economisch protectionisme. Onder president Donald Trump schommelt het buitenlandbeleid tussen isolationisme en keiharde ‘America First’-machtspolitiek. Dit resulteert in onvoorspelbare mondiale verhoudingen en verhoogde druk op bondgenoten. De fundamenten van deze machtspolitiek leunen op de volgende pijlers: (1) Militaire dominantie Met een defensiebegroting die oploopt tot honderden miljarden dollars, beschikken de VS over het technologisch meest geavanceerde leger ter wereld. Deze hard power wordt ingezet om strategische belangen wereldwijd af te dwingen en bondgenoten (zoals via de NAVO) te beïnvloeden en grote verandering in de verhouding van Amerika met de rest van de wereld ontstaan. De fundamenten van deze machtspolitiek leunen op de volgende pijlers: (1) Militaire dominantie. Met een defensiebegroting die oploopt tot honderden miljarden dollars, beschikken de VS over het technologisch meest geavanceerde leger ter wereld. Deze hard power wordt ingezet om strategische belangen wereldwijd af te dwingen en bondgenoten (zoals via de NAVO) te beïnvloeden. (2) Economische hefboom (Geo-economie). De VS is ’s werelds grootste economie, wat de overheid in staat stelt om zware sancties op te leggen, importtarieven te heffen en handelsoorlogen te ontketenen. Economische middelen worden minstens zo belangrijk geacht als traditionele militaire macht om concurrenten als China in toom te houden. (3) “America First”-beleid. De huidige koers onder het presidentschap van Donald Trump kenmerkt zich door een sterke focus op de eigen binnenlandse markt en het afstoten of heronderhandelen van internationale verdragen. Het beleid wordt gekenmerkt door een combinatie van protectionisme en onvoorspelbaarheid in diplomatieke betrekkingen. (4) Geopolitieke concurrentie. De relatie met China vormt de belangrijkste as van de Amerikaanse buitenlandpolitiek. De VS streeft ernaar om technologische en economische hegemonie te behouden door middel van exportbeperkingen en zware importtarieven.

Het Midden-Oosten

De grootste bondgenoot van Israël is zonder meer Amerika. Nu de oorlog met Iran tot een oplossing schijnt te komen (ik schrijf 19 juni 2026) blijkt de verhouding met Israël te verkoelen. We zullen zien hoe het verder zal gaan, maar we willen ook nog kort aandacht besteden aan de vraag of Amerika ook een eschatologische rol heeft in de gebeurtenissen die de laatste jaren, sedert oktober 2023 toen de inval in Gaza plaatsvond, hebben plaatsgevonden. Veel gelovigen zijn ervan overtuigd dat we leven in een tijd waarin grote veranderingen staan te gebeuren. Men doelt dan op de Opname van de gelovigen en de komst van de Messias voor Israël en de volken ná de zgn. Grote Verdrukking. Zou Amerika in die eindtijd nog een rol spelen? Door anderen is er al op gewezen dat de niet-gelovige koning Kores ervoor gezorgd heeft dat de Joden die in zijn rijk in ballingschap leefden, mochten terugkeren naar Eretz Israël (Ezra 1:1vv.). Gelovig of niet-gelovig, zou de huidige of de toekomstige president van Amerika niet ook het volk Israël goedgunstig gezind kunnen zijn? Er zijn twee zaken waar we zeker rekening mee moeten besteden en dat is dat de profeet Zacharia ons leert dat “alle” zich tegen Jeruzalem zullen keren (Zach.12:1-3). Alle, dat wil zeggen de ook meest bevriende! Verder hebben we geen enkele verwijzing in de profetieën dat Amerika in het eindtijd gebeuren een rol zou spelen, of we moeten Amerika zien verbonden via de NATO, met het Hersteld Romeins rijk, Europa… Maar ook die relatie zijn niet meer zo vriendschappelijk…

Tenslotte

Nuchterheid past ons om te geloven dat Amerika de zo gewenste vrede in de wereld tot stand zou brengen. Die vrede zal gebracht worden Jezus Christus, de ware Vredevorst (Jes.9:5-6).

Maar ieder mens kan die vrede nu al ervaren wanneer hij of zij Jezus aanvaard als zijn Verlosser en Heer, een vrede die alle verstand te boven gaat. 250 jaar Amerika? Ik zie uit naar het Duizendjarig rijk van Christus! En u? (Op.20:1-6)

______________________________________________________________________________