'In hoofdzaken eenheid, in bijzaken verdraagzaamheid en in alles de liefde'
Daarom heb ik een behagen in zwakheden, in smadelijke behandelingen, in noden, in vervolgingen, in benauwdheden, om Christus' wil. Want wanneer ik zwak ben, dan ben ik machtig.
Het Nieuwe Testament is consequent in de verwachting dat de wederkomst van Christus elk moment kan plaatsvinden. Dat doordringende perspectief van aanstaande komst roept drie vragen op. De eerste vraag heeft betrekking op de vraag of de Grote Verdrukking vooraf zal gaan aan de komst van Christus voor de Gemeente. Het antwoord op die vraag is dat het niet zo zal zijn, omdat de Gemeente nooit wordt gevraagd om vooruit te kijken naar de Grote Verdrukking, maar om vooruit te kijken naar de komst van Christus. De tweede vraag draait om hoe de wederkomst van Christus in de vroege kerk op handen had kunnen zijn, er moesten immers nog allerlei dingen gebeuren? Het antwoord hierop is dat niemand behalve de Vader weet wanneer de komst zal plaatsvinden, zodat christenen, inclusief de vroege kerk, altijd klaar moeten staan. De derde vraag is waarom de op handen zijnde wederkomst van Christus zo belangrijk is. Dit antwoord heeft betrekking op de motivatie die het voor gelovigen verschaft om hun leven toe te wijden om daardoor te streven naar het doel van heiliging en gelijkvormigheid aan Christus. De drievoudige oproep van het onderwijs van imminentie is om nu wakker te worden en te gehoorzamen, de werken van de duisternis af leggen en de klederen van een heilig leven aan te trekken.
* * * * *
Christus kan elk moment komen. Ik geloof dat met heel mijn hart – niet vanwege wat ik in de kranten lees, maar vanwege wat ik in de Schrift lees. Vanaf de allereerste dagen van de Gemeente koesterden de apostelen en christenen van de eerste generatie een oprechte verwachting en vurige hoop dat Christus op elk moment plotseling zou kunnen terugkeren om zijn Gemeente in de hemel op te nemen. Jakobus, die waarschijnlijk de vroegste van de nieuwtestamentische brieven schreef, vertelde zijn lezers uitdrukkelijk dat de wederkomst van de Heer ophanden was: ‘Heb dan geduld, broeders, tot de komst van de Heer. Zie, de landman wacht op de kostelijke vrucht van het land, en heeft er geduld mee, totdat deze de vroege en late regen ontvangt. Hebt ook u geduld, sterkt uw harten, want de komst van de Heer is nabij. Zucht niet tegen elkaar, broeders, opdat u niet geoordeeld wordt. Zie, de Rechter staat voor de deur!’ (Jak.5:7-9).
Petrus herhaalde diezelfde verwachting toen hij schreef: ‘Het einde van alles nu is nabij; wees dus bezonnen en nuchter tot gebeden’ (1Petr.4:7). De schrijver van Hebreeën noemde de ophanden zijnde wederkomst van Christus als een reden om trouw te blijven: ‘Laten we acht geven op elkaar tot aanvuring van liefde en goede werken; en laten wij onze eigen bijeenkomst niet verzuimen, zoals sommigen gewoon zijn, maar elkaar vermanen, en dat zoveel te meer naarmate u de dag ziet naderen’ (Heb.10:24-25). Hij schreef: ‘Want nog een zeer korte tijd, en Hij die komt, zal komen en niet uitblijven’ (Vs. 37). En de apostel Johannes deed de meest zelfverzekerde uitspraak van allemaal: ‘Kinderen, het is het laatste uur, en zoals u hebt gehoord dat de antichrist komt, zijn er ook nu vele antichristen gekomen, waaraan wij weten dat het het laatste uur is’ (1Joh.2:18). Toen Johannes zijn visioen optekende in het boek Openbaring, liet hij het voorafgaan door te zeggen dat deze dingen ‘spoedig moeten gebeuren’ (Op.1:1).
De schrijvers van het Nieuwe Testament schreven vaak over de ‘verschijning’ van Christus en ze lieten nooit na om het gevoel over te brengen dat dit spoedig zou kunnen gebeuren. ‘En nu, kinderen, blijf in Hem, opdat wij, als Hij geopenbaard wordt, vrijmoedigheid hebben en niet beschaamd worden voor Hem bij Zijn komst” (1Joh.2:28; 3:2; Kol.3:4; 2Tim.4:8; 1Petr.5:4). Al die teksten suggereren dat in de vroege kerk de verwachting van de op handen zijnde wederkomst van Christus hoog opliep. Een vaste overtuiging dat Christus elk moment kan terugkeren, doordringt het hele Nieuwe Testament. Toen de apostel Paulus de komst van de Heer voor de Gemeente beschreef, gebruikte hij persoonlijke voornaamwoorden waaruit blijkt dat hij er duidelijk van overtuigd was dat hij zelf tot degenen zou kunnen behoren die levend zouden worden opgenomen om de Heer te ontmoeten: ‘Wij de levenden die overblijven tot de komst van de Heer’ en ‘wij de levenden, samen met hen in wolken worden opgenomen de Heer tegemoet in de lucht’ (1Thes.4:15, 17). Het was duidelijk dat hij uitkeek naar de terugkeer van Christus tijdens zijn leven. Hij maakte verder duidelijk dat een waakzame, hoopvolle verwachting over de wederkomst van Christus een van de goddelijke houdingen is die goddelijke genade alle gelovigen leert: ‘Want de genade van God, heilbrengend voor alle mensen, is verschenen en onderwijst ons dat wij met verzaking van de goddeloosheid en de wereldse begeerten ingetogen, rechtvaardig en godvruchtig zouden leven in deze tegenwoordige eeuw, in de verwachting van de gelukkige hoop en verschijning van de heerlijkheid van onze grote God en Heiland, Jezus Christus’ (Tit.2:11-13).
Zal de verdrukking voorafgaan aan de komst van Christus voor de kerk?
Desalniettemin houden sommige onderzoekers van Bijbelse profetieën vol dat christenen geen onmiddellijke verwachting mogen hebben van de wederkomst van Christus. In plaats daarvan, zeggen ze, zouden we moeten uitkijken naar het begin van de zevenjarige verdrukkingsperiode, de vervulling van bepaalde oordelen en voorlopige tekenen, de komst van de antichrist – of al het bovenstaande. Als ze over toekomstige dingen praten, ligt de nadruk zwaar op angst en rampspoed voor het volk van God. Wat hen betreft, wordt ‘de gelukkige hoop’ pas relevant nadat de Gemeente door de Grote Verdrukking is gegaan. Op het eerste gezicht lijkt dit standpunt niet geheel verstoken van Bijbelse steun. Immers, toen Christus de gebeurtenissen van de laatste dagen schetste, nam Hij vele profetieën op over verdrukking en ontberingen, en Hij zei dat deze tekenen vooraf zouden gaan aan en wijzen op Zijn wederkomst (Mat.24:21, 30).
De brieven bevatten ook profetieën over afvalligheid en vervolging in de laatste dagen voorafgaand aan de wederkomst van Christus. Zo waarschuwde de apostel Paulus Timotheüs voor gevaarlijke tijden die zouden komen (2Tim.3:1-3). Hij zei tegen hem: ‘De Geest nu zegt uitdrukkelijk, dat in de latere tijden sommigen van het geloof zullen afvallen’ (1Tim.4:1) – en hij beschreef verder een afvalligheid die vooraf zou gaan aan de terugkeer van Christus. Degenen die geloven dat de kerk door de ontberingen van de periode van de Grote Verdrukking moet lijden, citeren steevast 2Thes.2:1-3 als bewijs: ‘Wij vragen u broeders, in verband met de komst van onze Heer Jezus Christus en onze bijeenvergadering tot Hem, dat u niet zo snel in uw denken geschokt en verschrikt wordt, noch door geest, noch door een woord, noch door een brief als van ons, alsof de dag van de Heer al aangebroken zou zijn. Laat niemand u op enigerlei wijze bedriegen, want die komt niet als niet eerst de afval gekomen is en de mens van de zonde geopenbaard is, de zoon van het verderf’.
Dus aan de ene kant is het Nieuwe Testament doordrongen van een groot verlangen van verwachting en overtuiging dat de gezegende hoop op Christus’ wederkomst nabij is. Aan de andere kant worden we gewaarschuwd voor problemen en beproevingen die aan de wederkomst van Christus zullen voorafgaan. Hoe kunnen we deze twee lijnen van de profetie met elkaar verzoenen? Hoe kunnen we een dagelijkse verwachting van Christus’ wederkomst cultiveren als deze voorlopige tekenen nog moeten worden vervuld voordat Hij terugkeert? Er moeten verschillende punten in gedachten worden gehouden. Ten eerste zijn alle algemene ‘tekenen der tijden’ die in het Nieuwe Testament worden gegeven, vervuld – en worden voor onze ogen vervuld. Het zijn in feite kenmerken van het hele tijdperk van het Christelijke kerk. Afvalligheid en ongeloof, eigenliefde en zonde, oorlogen, geruchten van oorlogen en natuurrampen zijn allemaal heel gewoon geweest in het christelijk tijdperk. Vrijwel elke generatie christenen sinds de tijd van Christus heeft geloofd dat ze de tekenen van de eindtijd voor hun eigen ogen in vervulling zagen gaan. Dus hoe kunnen we weten of onze eigen tijd de ware ‘laatste dagen’ is van Bijbelse profetieën – of gewoon meer van dezelfde algemene afvalligheid en rampspoed die het hele christelijke tijdperk hebben gekenmerkt?
De apostel Johannes loste die vraag onder inspiratie van de Heilige Geest op toen hij schreef: ‘Kinderen, het is het laatste uur, en zoals u hebt gehoord dat de antichrist komt, zijn er ook nu vele antichristen gekomen, waaraan wij weten dat het het laatste uur is’ (1Joh.2:18). De Gemeente bevond zich al in ‘de laatste dagen’, zelfs voordat het apostolische tijdperk eindigde. In feite is de ‘laatste dagen’ een Bijbelse term voor het christelijke tijdperk zelf (Heb.1:1-2). Dit hele tijdperk is een opmaat naar het uiteindelijke hoogtepunt van de menselijke geschiedenis. Dit zijn de laatste dagen – en zo was het vroege Gemeente tijdperk.
Ten tweede, niets in het Nieuwe Testament suggereert ooit dat we onze verwachting van Christus’ verschijning moeten uitstellen totdat andere voorbereidende gebeurtenissen kunnen plaatsvinden. De enige duidelijke uitzondering is 2Thes.2:1-3 (hierboven volledig geciteerd), die zegt: ‘die dag [de dag des Heren] komt niet als niet eerst de afval gekomen is en de mens van de zonde geopenbaard is’. Dat is duidelijk een sleuteltekst voor degenen die geloven dat de Grote Verdrukking de volgende gebeurtenis is op de profetische agenda, en dat de Gemeente de heerschappij van de Antichrist zou moeten verwachten in plaats van de terugkeer van Christus. Inderdaad, als 2Thes.2:1-3 eigenlijk betekent dat Christus’ komst voor de Gemeente pas kan plaatsvinden na zeven jaar van Verdrukking, dan vernietigt het alles wat het Nieuwe Testament leert over de op handen zijnde wederkomst van Christus’.
Maar kijk eens goed naar de context van 2Thes.2. De christenen in Thessalonicenzen waren in de war en van streek door enkele valse leraren (mogelijk mensen die deden alsof ze namens de apostel spraken) die leerden dat de vervolgingen en het lijden dat ze op dat moment ervoeren de oordelen waren die gepaard gingen met de dag des Heren. (De uitdrukking verwijst altijd naar oordeel en gewoonlijk naar een tijd van apocalyptisch oordeel – vgl. Jes.13:9-11; Am.5:18-20; 1Thes5:2-3; 2Petr.3:10; Op.6: 17; 16:14.) Velen in de kerk van Thessalonika hadden, te midden van hun eigen zware ontberingen en ellende, blijkbaar die leugen geloofd, en ze geloofden dat het betekende dat ze zelf het voorwerp waren geworden van Gods laatste apocalyptische toorn. Het is duidelijk dat ze hierdoor diep verontrust waren, want in zijn eerdere brief had Paulus hen aangemoedigd door hen te vertellen over de opname (1Thes.4:14-17) – de komst van Christus voor zijn Gemeente. Paulus had hen zelfs opgedragen elkaar te troosten met de belofte dat Christus voor hen zou komen (vs. 18). Maar nu, in een tijd van hevige vervolging en beproeving, waren de christenen in Thessaloniki ten prooi gevallen aan het valse idee dat God Zijn laatste toorn al uitstortte – en zij behoorden tot de voorwerpen van die toorn. Ze waren duidelijk bang dat ze de Opname hadden gemist en op het punt stonden te worden weggevaagd in de laatste en baanbrekende oordelen van de Dag des Heren. Daarom schreef Paulus: ‘Wij vragen u echter, broeders, in verband met de komst van onze Heer Jezus Christus en onze bijeenvergadering tot Hem, dat u niet zo snel in uw denken geschokt of verschrikt wordt, noch door geest, noch door woord, noch door brief, als van ons, alsof de dag van de Heer al aangebroken zou zijn’ (1Thes.2:1-2). ‘De komst van onze Heer Jezus Christus en onze bijeenvergadering tot Hem’ is een duidelijke verwijzing naar de Opname. ‘De dag van Heer’ is de dag des Heren (in feite gebruiken de oudere manuscripten de uitdrukking ‘dag des Heren’ in dit vers). Er waren twee aspecten van de fout die de kerk van Thessalonika verontrustte: een was het idee dat ze de opname hadden gemist. De andere was de daarmee gepaard gaande angst dat ze al het apocalyptische oordeel waren binnengegaan dat aangaf dat de dag des Heren al was aangebroken. En als Paulus dus zegt: ‘Die dag zal niet komen als niet eerst de afval gekomen is, en de mens van de zonde geopenbaard is, de zoon van het verderf’ (2Thes.2:3) – dan heeft hij het over de dag van de Heer en zijn apocalyptische oordeel, niet de Opname. Hij suggereerde niet dat de komst van Christus voor de Gemeente zou worden uitgesteld tot nadat de gebeurtenissen van de Grote Verdrukking allemaal waren afgelopen. Hij suggereerde zeker niet dat de Thessalonicenzen hun hoop op de komst van Christus voor hen moesten uitstellen tot het einde van de Grote Verdrukking. Hij had zijn hele eerste brief besteed aan het aansporen van hen om waakzaam en afwachtend te zijn en elkaar te bemoedigen met het nieuws van de op handen zijnde wederkomst van Christus (vgl. 1Thes.1:19; 4:15-18; 5:6, 9, 11). Als de apostel nu van plan was hun te leren dat alle gebeurtenissen van de Grote Verdrukking vervuld moesten worden voordat Christus voor hen kon terugkeren, zou dat inderdaad weinig ‘troostvol’ zijn. In feite zou het alles omverwerpen wat het Nieuwe Testament te zeggen heeft over de naderende, troostende en hoopvolle wederkomst van Christus. Dus de consistente leer van het Nieuwe Testament is dat christenen moeten uitkijken naar de op handen zijnde komst van Christus voor Zijn Gemeente, en 2Thessalonicenzen 2:1-4 is daarop geen uitzondering.
Hoe kon de komst van Christus nabij zijn in de vroege kerk?
Sommigen beweren dat de komst van Christus onmogelijk ophanden kan zijn geweest voor de vroege kerk, gezien het overduidelijke feit dat Hij tweeduizend jaar later nog steeds niet is teruggekeerd. Sceptici maken het christendom vaak belachelijk of betwisten juist op die grond de onfeilbaarheid van de Schrift. De aan het begin van dit hoofdstuk geciteerde verzen bewijzen immers dat Jakobus, Petrus, Johannes, Paulus en de schrijver van Hebreeën allemaal geloofden dat de wederkomst van Christus zeer nabij was – ‘voor de deur’ (Jak.5:9); ‘De Heer is nabij’ (Fil.4:5; 1 Petr.4:7); ‘naarmate u de dag ziet naderen’ (Heb 10:25); ‘spoedig komen’ (Op.3:11; 22:7). Hoe kan het dan dat Christus tweeduizend jaar later nog steeds niet is teruggekeerd?
Zouden de apostelen het bij het verkeerde eind hebben gehad met betrekking tot de timing? Dat is precies wat sommige sceptici beweren. Hier is een typisch fragment uit een nieuwsbrief waarvan het enige doel is om de onfeilbaarheid van de Schrift aan te vallen: Paulus zelf toonde aan dat hij een van degenen was die wachtten op de op handen zijnde wederkomst van Christus. Maar zoals de geschiedenis van die tijd duidelijk laat zien, was alles voor niets. Er verscheen geen Messias. Het Nieuwe Testament zegt herhaaldelijk dat de Messias binnen zeer korte tijd zou terugkeren. Toch heeft de mensheid bijna 2000 jaar gewacht en is er niets gebeurd. Dat kan in geen geval worden beschouwd als ‘snel komen’. Het is inderdaad jammer dat miljoenen mensen nog steeds vasthouden aan de verloren hoop dat er op de een of andere manier een Messias zal opstaan om hen uit hun hachelijke situatie te halen. Hoeveel jaar (2.000, 10.000, 100.000) zal het duren voordat ze eindelijk zeggen: “We kunnen alleen maar concluderen dat we het slachtoffer zijn van een wreed nepbericht”?
Wat zullen we van deze beschuldiging tegen de waarheid van de Schrift zeggen? Bewijst het verstrijken van tweeduizend jaar inderdaad dat de komst van Christus niet op handen was in het tijdperk van de vroege kerk, en dat de apostelen zich vergist hadden? Zeker niet. Denk aan de duidelijke uitspraak van Christus in Mattheüs 24:42: ‘U weet niet op welke dag uw Heer komt.’ De exacte tijd blijft voor ons verborgen, net als voor de apostelen. Maar Christus kon niettemin elk moment komen. De rechter staat nog voor de deur. De dag staat nog voor de deur. Er zijn geen andere gebeurtenissen die op de profetische kalender moeten plaatsvinden voordat Christus ons in de lucht komt ontmoeten. Hij kan elk moment komen. En in die zin is de komst van Christus ophanden. In dezelfde zin was Zijn komst ophanden, zelfs in de dagen van de vroege kerk.
Ik veronderstel dat het ook mogelijk is dat Christus zijn komst nog tweeduizend jaar of langer zou kunnen uitstellen. Gezien de snelle achteruitgang van de samenleving, zie ik niet hoe dat mogelijk is, maar de apostelen ook niet toen ze de toestand van de wereld in hun tijd overzagen. Hij kon Zijn komst nog steeds uitstellen. Daarom leerde Christus ons om voorbereid te zijn, of Hij nu onmiddellijk komt of langer uitstelt dan we voor mogelijk houden (vgl. Mat.24:42–25:12). In ieder geval is het verstrijken van tweeduizend jaar geen verwijt aan de trouw van God of de betrouwbaarheid van Zijn Woord. Dit is precies het punt dat Petrus maakte toen hij anticipeerde op de spotters die zouden opstaan en de spot dreven met de belofte van Christus’ wederkomst (2Petr.3:3-4). Peters antwoord aan die spotters? ‘Bij de Heer is één dag als duizend jaar en duizend jaar als één dag’ (vs. 8). De hoeveelheid aardse tijd die verstrijkt is niet van belang. Het is zeker niet relevant vanuit Gods tijdloze gezichtspunt. Een moment is als vele eonen in Zijn gedachten, en eonen gaan voorbij als momenten. Hij is niet gebonden aan tijd zoals wij, en geen enkele hoeveelheid tijd kan ooit Zijn trouw tenietdoen. ‘De Heer is niet traag met betrekking tot Zijn belofte, zoals sommigen het voor traagheid beschouwen, maar Hij is lankmoedig jegens ons, niet willend dat iemand verloren gaat, maar dat iedereen tot bekering komt’ (vs. 9).
Met andere woorden, de echte reden voor het uitstel van de Heer is niet dat Hij nalatig of onvoorzichtig is in het nakomen van zijn beloften, maar eenvoudig omdat Hij lankmoedig en vriendelijk is, de komst van Christus uitstelt en de toorn die daarmee gepaard gaat terwijl Hij mensen tot redding roept. En Christus zal niet terugkeren voordat de barmhartige doeleinden van God voltooid zijn. Verre van apathie of nalatigheid van Gods kant te suggereren, onderstreept het lange uitstel voordat Christus verschijnt eenvoudig de opmerkelijke diepte van Zijn bijna onuitputtelijke barmhartigheid en lankmoedigheid. En daarom is het feit dat er tweeduizend jaar zijn verstreken, volkomen irrelevant voor de leerstelling van de op handen zijnde wederkomst van Christus. De komst van Christus is nog steeds nabij. Het kan elk moment gebeuren. Het gebod om gereed en waakzaam te zijn is evenzeer van toepassing op ons als op de vroege kerk. In feite zou de wederkomst van Christus een nog urgenter probleem voor ons moeten zijn, omdat het met het verstrijken van iedere dag dichterbij komt. We weten nog steeds niet wanneer Christus komt, maar we weten wel dat we tweeduizend jaar dichter bij die gebeurtenis zijn dan Jakobus was in die vroegste dagen van de christelijke jaartelling, toen de Heilige Geest hem bewoog om de kerk te waarschuwen dat de komst van de Heer was nabij en de Rechter stond al vóór de deur.
Waarom is de op handen zijnde wederkomst van Christus zo belangrijk?
Waarom is het zo belangrijk om te geloven dat Christus elk moment kan komen? Omdat de hoop op de aanstaande komst van Christus een krachtig heiligend en zuiverend effect op ons heeft. ‘En ieder die deze hoop op Hem heeft, reinigt zich, zoals Hij rein is’ (1Joh.3:3). De wetenschap dat de komst van Christus dichterbij komt, zou ons moeten motiveren om ons voor te bereiden, naar Christus te streven en alle dingen uit te stellen die betrekking hebben op ons vorige leven zonder Christus. De apostel Paulus volgde deze redenering tegen het einde van zijn brief aan de Romeinen. Hij herinnerde de gelovigen in Rome aan hun plicht om hun naasten lief te hebben als zichzelf, en zei dat liefde het enige principe is dat aan al Gods morele geboden voldoet (Rom.13:8-10). Vervolgens benadrukte hij de urgentie van het leven in gehoorzaamheid aan dit grote gebod, en schreef hij: ‘En dit te meer, omdat wij de tijd kennen, dat het uur voor u al daar is om uit de slaap te ontwaken; want de behoudenis is nu nader dan toen wij tot geloof kwamen. De nacht is ver gevorderd en de dag is nabij. Laten wij dan de werken van de duisternis afleggen en de wapens van het licht aandoen. Laten wij als op de dag, welvoeglijk wandelen niet in zwelgpartijen en dronkenschappen, niet in ontuchtigheden en uitspattingen, niet in twist en jaloersheid; maar doet de Heer Jezus Christus aan, en wijdt geen zorg aan het vlees om begeerten te voldoen (Rom.13:11-14). Dat is de wake-up call van de apostel Paulus aan de Gemeente. De wederkomst van Christus nadert. De tijd is nu dichterbij dan toen we voor het eerst geloofden. Elk moment dat voorbijgaat, brengt de wederkomst van Christus nog dichterbij. Hoe moeten we de tijd verzilveren? Hij roept op tot een drieledig antwoord dat perfect het juiste perspectief van de christen op de op handen zijnde mogelijkheid van Christus’ wederkomst samenvat. Word wakker! ‘Ontwaak uit de slaap’, smeekt hij (vs. 11) – en hij onderstreept zowel de urgentie van dit gebod als de ophanden zijnde komst van Christus, met vier zinnen: ‘nu is het de hoogste tijd’; ‘onze redding is dichterbij’ (vers 11); ‘De nacht is ver gevorderd; en ‘de dag is nabij’ (vs. 12). Tijd is kort; gelegenheid is kort. De Heer komt spoedig, en de gebeurtenis komt elk moment dichterbij. De tijd om te gehoorzamen is nu. De enige tijd die we als vanzelfsprekend kunnen beschouwen, is nu. En aangezien er geen garantie is voor meer tijd, is het gewetenloos om onze gehoorzaamheid uit te stellen. Denk hier eens over na: de apostel Paulus benadrukte de urgentie van dit gebod in zijn tijd, tweeduizend jaar geleden. Hij geloofde dat de komst van Christus nabij was – en steeds dichterbij kwam. Hoeveel urgenter zijn deze dingen voor onze tijd? ‘Nu is onze redding dichterbij’ (vs. 11) – tweeduizend jaar dichterbij, om precies te zijn. Dit is zeker niet het moment om op onze hoede te zijn of in slaap te vallen. Hoewel sommigen in de verleiding kunnen komen te denken dat het lange uitstel betekent dat de komst van Christus niet langer een urgente zaak is, zal een ogenblik nadenken onthullen dat als we geloven dat Christus de waarheid sprak toen Hij beloofde snel terug te komen, we moeten geloven dat de tijd dringt komt steeds dichterbij – en de urgentie wordt niet verminderd door de vertraging, maar verhoogd. Het is volkomen natuurlijk voor ongelovigen, sceptici en ongelovigen om te denken dat het uitstel van Christus betekent dat Hij Zijn belofte niet zal vervullen (2Petr.3:4). Maar geen echte gelovige zou ooit zo moeten denken. In plaats van te wanhopen omdat Hij vertoeft, moeten we ons realiseren dat de tijd nu dichterbij is dan ooit. Hij komt eraan. Zoals we eerder zagen, garandeert Zijn Woord dat Hij zal komen. Onze hoop zou sterker moeten worden, niet afnemen, aangezien Hij zijn komst uitstelt. Wanneer Paulus schrijft: ‘Omdat wij de tijd kennen’ (Rom.13:11), gebruikt hij een Grieks woord voor ‘tijd’ (kairos), dat spreekt van een tijdperk of een periode, niet de tijd (chronos) verteld door een klok. ‘De tijd kennen’ spreekt daarom van het begrijpen van deze tijd, onderscheidend zijn, zoals ‘de zonen van Issaschar die begrip van de tijd hadden, om te weten wat Israël behoorde te doen’ (1Kron.12:32). Christus berispte de Farizeeën voor het ontbreken van ditzelfde soort onderscheidingsvermogen: ‘Wanneer het avond is geworden, zegt u: ‘Mooi weer, want de hemel is rood’; en ‘s morgens: ‘Vandaag storm, want de lucht is somber rood.’ Het aanzien van de hemel weet u wel te onderscheiden, maar kunt u het de tekenen der tijden (kairos) niet?’ (Mat.16:1-3). Misschien had Paulus tekenen van geestelijke lethargie of saaiheid gezien onder de gelovigen in Rome. Ongetwijfeld bracht het leven in die grote stad veel afleidingen en aardse verlokkingen met zich mee die de harten afleidden van de oprechte hoop op Christus’ komst. Net als de samenleving waarin we leven, was het Romeinse leven gericht op het vlees en bood het veel materieel comfort en aards amusement. Misschien waren ze geneigd te vergeten dat ze in de laatste dagen leefden. Geestelijk vielen ze in slaap.
Het lijkt soms alsof de hele kerk tegenwoordig in een nog ergere staat van geestelijke slaperigheid verkeert. Er is wijdverbreide onverschilligheid over de wederkomst van de Heer. Waar is het verwachtingspatroon dat de vroege kerk kenmerkte? De trieste erfenisgeschiedenis die over de kerk van onze generatie zal worden opgetekend, is dat toen we het begin van een nieuw millennium naderden, de meeste christenen zich veel meer zorgen maakten over de komst van een computerstoring die bekend staat als de ‘millenniumbug’ dan over de komst van de duizendjarige Koninkrijk! Te veel christenen in onze tijd zijn in een toestand van gevoelloze lethargie en inactiviteit terechtgekomen – een ongevoeligheid voor de dingen van God. Ze zijn als Jona, diep in slaap in het ruim van het schip terwijl razende stormen ons dreigen weg te vagen (Jona 1:5-6). Ze zijn als de dwaze maagden, die ‘toen de bruidegom werd opgehouden, sliepen en sliepen’ (Mat.25:5). Hoog tijd om uit die sluimer te ontwaken. Paulus zond een soortgelijke wake-up call naar de kerk in Efeze: ‘’Ontwaak u die slaapt, en sta op uit de doden, en Christus zal over u lichten. Kijkt dus nauwkeurig uit hoe u wandelt, niet als onwijzen maar als wijzen, terwijl u de geschikte gelegenheid ten volle uitbuit, want de dagen zijn boos’ (Ef.5:14-16). Nooit was zo’n alarm meer nodig dan vandaag. In de woorden van onze Heer Zelf: ‘Waakt dan! Want u weet niet wanneer de heer van het huis komt, ‘s avonds, of te middernacht of met het hanengekraai of ‘s morgensvroeg; opdat hij als hij plotseling komt, u niet in slaap vindt’ (Mark.13:35-36). Als Paulus zegt dat ‘onze redding dichterbij is dan toen we tot geloof kwamen’ (Rom.13:11), heeft hij het natuurlijk over de voleinding van onze redding. Hij suggereerde niet dat de Romeinen niet wedergeboren waren. Hij vertelde hen niet dat hun rechtvaardiging nog een toekomstige realiteit was. Hij herinnerde hen eraan dat het hoogtepunt van wat bij hun wedergeboorte begon, steeds dichterbij kwam. ‘Redding’ verwijst in deze context naar onze verheerlijking, het uiteindelijke doel van Gods reddende werk (Rom.8:30). Door de hele Schrift heen is dit verbonden met de verschijning van Christus: ‘Wij weten dat wanneer Hij wordt geopenbaard, wij aan Hem gelijk zullen zijn’ (1Joh.3:2). ‘Want ons burgerschap is in de hemelen, waaruit wij ook de Heer Jezus Christus als Heiland verwachten, die het lichaam van onze vernedering zal veranderen tot gelijkvormigheid aan het lichaam van zijn heerlijkheid, naar de werking van de macht die Hij heeft om ook alles aan Zich te onderwerpen’ (Fil.3:20-21). ‘Wanneer Christus uw leven geopenbaard wordt, dan zult u ook met Hem geopenbaard worden in heerlijkheid’ (Kol.3:4). ‘Hij zal voor de tweede keer verschijnen, zonder zonde – of gescheiden van – verschijnen tot behoudenis aan hen die Hem verwachtten’ (Heb.9:28). Merk op dat de schrijver van Hebreeën het woord redding op dezelfde manier gebruikt als Paulus het in Romeinen 13:11 gebruikt. Dit laatste aspect van het heil is waarnaar Paulus een paar hoofdstukken eerder verwees, in Romeinen 8:23: ‘Wijzelf zuchten bij onszelf, in de verwachting van het zoonschap, de verlossing van ons lichaam.’ Dat is het aspect van onze redding dat dichterbij is dan toen we voor het eerst geloofden, en het wacht alleen op de komst van Christus.
Dus de indringende oproep van Paulus hier in Romeinen 13 gaat ervan uit dat de wederkomst van Christus op handen is. Als er een ander eschatologisch tijdperk (kairos) – vooral de Grote Verdrukking – zou plaatsvinden vóór Christus’ wederkomst voor de Gemeente, zou Paulus zeker hebben gewezen op het begin van dat tijdperk en er bij de Romeinen op hebben aangedrongen zich erop voor te bereiden. Maar verre van hen te waarschuwen dat er een donker tijdperk van verdrukking in hun toekomst zou zijn, was wat hij hun vertelde praktisch het tegenovergestelde: ‘De nacht is ver verstreken, de dag is nabij’ (vs. 12). De kairo’s van vervolging, ontbering en duisternis waren ‘vergevorderd’ (prokopto in de Griekse tekst – wat ‘snel vooruitgaan’ of ‘verdreven worden’ betekent). Daglicht – de uiteindelijke voltooiing van onze redding wanneer Christus terugkeert om ons naar de heerlijkheid te brengen – staat voor de deur. We hebben geen idee hoeveel zand er nog in de zandloper van de menselijke geschiedenis zit. Maar we moeten ons realiseren dat er veel zand door de zandloper is gegaan sinds de apostel Paulus zei dat het daglicht al nabij was. Hoeveel meer urgent is deze wake-up call voor de kerk vandaag! De nacht van Satans heerschappij zal spoedig plaats maken voor de dageraad van Christus’ komst voor de Zijnen. De apostel Paulus gebruikte precies dezelfde beeldspraak van duisternis en dageraad toen hij aan de Thessalonicenzen schreef:
‘Maar wat de tijden en de gelegenheden betreft, broeders, hebt u niet nodig dat u geschreven wordt. Want u weet zelf nauwkeurig dat de dag van de Heer komt als een dief in de nacht. Wanneer zij zullen zeggen: Vrede en veiligheid! dan zal een plotseling verderf over hen komen, zoals de barensnood bij een zwangere vrouw, en zij zullen geenszins ontkomen. Maar u, broeders, bent niet in de duisternis, zodat die dag u als een dief zou overvallen; want u bent allen zonen van het licht en zonen van de dag. Wij zijn niet van de nacht of van de duisternis. Laten wij dus niet slapen zoals de overigen, maar laten wij waken en nuchter zijn. Want zij die slapen, slapen ’s nachts en zij die dronken zijn, zijn ’s nachts dronken. Maar laten wij die van de dag zijn, nuchter zijn, terwijl wij het borstharnas van het geloof en de liefde aangedaan hebben, en als helm de hoop van de behoudenis; want God heeft ons niet bestemd tot toorn, maar tot het verkrijgen van de behoudenis door onze Heer jezus Christus’ (1Thes.5:1-9). God heeft ons niet tot toorn aangesteld. De dag van toorn die zal komen in de Grote Verdrukking is niet waar we ons op moeten voorbereiden. De plotselinge verschijning van Christus om ons tot heerlijkheid te brengen is onze hoop. Word wakker! Wees nuchter. Wees alert. Uw verlossing nadert.
Wegdoen! Het naderen van de dageraad betekent dat het tijd is voor een verandering van kleding: ‘Laten wij de werken van de duisternis afleggen en de wapens van het licht aandoen’ (Rom.13:12). Paulus beeldspraak roept het beeld op van een soldaat die de nacht heeft doorgebracht in een dronken orgie. Nog steeds gekleed in de klederen van zijn zonde, is hij in een dronken slaap gevallen. Maar de dageraad nadert, en nu is het tijd om wakker te worden, de kleren van de nacht af te werpen en de wapenrusting van het licht aan te trekken. Het Griekse werkwoord dat met ‘afwerpen’ is vertaald, was een term die sprak van met geweld worden uitgeworpen of verdreven. De Griekse term wordt slechts drie andere keren in het Nieuwe Testament gebruikt, en in elk geval spreekt van verbanning uit een synagoge (Joh.9:22; 12:42; 16:2). Dus de term draagt het idee van het afzweren en verzaken van zonde (of de onberouwvolle zondaar) met kracht en overtuiging. Paulus roept op tot een daad van berouw. Hij wil dat ze afwerpen – excommuniceren, of… verbreek de gemeenschap met – de ‘werken van de duisternis’. Het is dezelfde uitdrukking die hij gebruikt in Efeze 5:11: ‘Heb geen gemeenschap met de onvruchtbare werken van de duisternis, maar stelt ze veeleer aan de kaak.” Paulus gebruikt vaak de beeldspraak van veranderende kleding om het afleggen van de zonde en de oude mens te beschrijven. ‘Doe wat uw vroegere wandel betreft, de oude mens uit, die ten verderve gaat wordt door de bedrieglijke begeerten’ (Ef.4:22). ‘Maar nu, legt ook u dit alles af: toorn, kwaadheid boosheid, laster, vuile taal uit uw mond. Liegt niet tegen elkaar, daar u de oude mens hebt uitgedaan’ (Kol.3:8-9). Let op het tweevoudig afschuiven: ‘u hebt de oude mens met zijn daden uitgedaan’; maar blijf ‘al deze’ werken van duisternis wegdoen. Het beeld dat dit oproept is dat van Lazarus, opgewekt uit de dood, nieuw leven heeft gekregen, maar nog steeds gebonden in oude grafdoeken die nog moesten worden afgedaan (vgl. Joh.11:43-44). Gebruikmakend van soortgelijke beelden, spoort de schrijver van Hebreeën de gelovigen aan om ‘elke last en de zonde die ons zo gemakkelijk verstrikt af te leggen, en laten we met volharding de wedloop lopen die voor ons ligt’ (Heb.12:1). Daar beeldt hij de christen af als een atleet, ontdaan van alle lasten en klaar om te rennen. Er is veel dat we opzij moeten schuiven als we voorbereid willen zijn op de komende dag. Jakobus vat het kort en bondig samen: ‘legt alle vuiligheid onreinheid en overmaat van boosheid af’ (Jak.1:21). En Petrus herhaalt de gedachte: ‘Leg dan af alle boosheid, alle bedrog, huichelarij, afgunst en alle kwaadsprekerijen’ (1Petr.2:1).
Aandoen! Er is nog een ander aspect van voorbereid zijn op de komst van de Heer. We zijn niet volledig voorbereid op het aanbreken van de nieuwe dag, tenzij we de juiste kleding hebben aangetrokken: ‘doe de wapenrusting van het licht aan, doe de Here Jezus Christus aan’ (vs. 12, 14). Nogmaals, het beeld is dat van een soldaat die de nacht in dronkenschap had doorgebracht. Hij was naar huis gestruikeld en in slaap gevallen in kleren die nu gekreukeld waren en bevuild met het bewijs van zijn lusten. De dag brak aan. Het was tijd om wakker te worden, de oude kleren uit te doen en iets schoons en gepolijst en gevechtsklaar aan te trekken. ‘Wapenrusting’ suggereert oorlogvoering, en dat is passend. Hoewel de wederkomst van Christus op handen is, is dat geen reden om de strijd op te geven. De Schrift suggereert nooit dat Zijn volk ergens op een heuvel zou moeten zitten om Zijn komst af te wachten. In feite zijn we tussen nu en Zijn komst opgesloten in een strijd ‘tegen de overheden, tegen de machten, tegen de heersers van de duisternis van deze eeuw, tegen de geestelijke machten in de hemelse gewesten’ (Ef.6:11). De nabijheid van de wederkomst van onze Heer doet niets af aan de ernst van de strijd. Dit is niet het moment om onze ijver te verslappen, maar het tegenovergestelde. We moeten de strijd met nieuwe kracht aangaan, wetende dat de tijd kort is. ‘Neemt daarom de hele wapenrusting van God op, om weerstand te kunnen bieden in de boze dag en om, na alles volbracht te hebben, stand te houden’ (vs. 13). Met andere woorden, we zijn geen soldaten buiten dienst, vrij om te feesten en te genieten van de vleselijke geneugten van het nachtleven. We hebben dienst en onze opperbevelhebber kan elk moment verschijnen. Daarom: ‘Laten wij als op de dag, welvoeglijk wandelen, niet in zwelgpartijen en dronkenschappen, niet in ontuchtigheden en uitspattingen, niet in twist en jaloersheid’ (Rom.13:13). De christen die geen heilig en gehoorzaam leven leidt met hemelse prioriteiten, is een christen die de betekenis van de op handen zijnde wederkomst van de Heer niet begrijpt. Als we oprecht verwachten dat onze Heer op enig moment zal verschijnen, zou die gezegende hoop ons ertoe moeten bewegen getrouw te zijn en op de juiste manier te wandelen, opdat onze Heer niet terugkomt om te ontdekken dat we verkeerd wandelen, Hem ongehoorzaam zijn of Hem onteren. In de eigen woorden van Christus: ‘Waakt dan! Want u weet niet wanneer de heer van het huis komt, ‘s avonds, of te middernacht, of met het hanengekraai, of in ’s morgens vroeg; opdat hij, als hij plotseling komt, u niet in slaap vindt. Wat Ik nu tot u zeg, zeg ik tot allen: Waakt!” (Mark.13:35-37). Er is meer: ‘Maar doet de Heer Jezus Christus aan, en wijdt geen zorg aan het vlees om begeerten te voldoen’ (Rom.13:14). Nogmaals, wanneer we verheerlijkt worden, zullen we ogenblikkelijk gelijkvormig worden aan het beeld van Christus – zoveel op Hem lijken als voor mensen mogelijk is. Christusgelijkvormigheid is daarom het doel waartoe God ons beweegt (Rom.8:29). Zelfs nu zou het proces van heiliging ons moeten conformeren aan Jezus ’s beeld. Als we groeien in genade, groeien we in Christusgelijkenis. Wij moeten een weerspiegeling worden van het karakter van Christus en Zijn heiligheid. En dat is wat Paulus bedoelt als hij schrijft: ‘Doet de Here Jezus Christus aan.’ We moeten heiliging nastreven, Christus volgen in ons gedrag en karakter, Zijn gedachten in ons laten zijn en Zijn voorbeeld onze wandel laten leiden (Fil.2:5; 1 Petr.2:21).
Paulus vergeleek zijn pastorale plicht om de Galaten te discipelen met geboorteweeën, terwijl hij ernaar streefde ze op Christus te laten lijken: ‘Van wie ik in opnieuw in barensnood bent, totdat Christus gestalte in u krijgt’ (Gal 4:19). Schrijvend aan de gelovigen tee Korinthe beschreef Hij heiliging ook als het proces waardoor ze opnieuw gemaakt zouden worden naar Christus’ gelijkenis: van heerlijkheid tot heerlijkheid, als door de Heer, de Geest’ (2Kor.3:18). Met andere woorden, we gaan van het ene niveau van heerlijkheid naar het andere naarmate we verder komen in de richting van het uiteindelijke doel. Dus ‘doe de Heer Jezus Christus aan’ is gewoon een gebod om heiliging na te streven (het hele thema van Rom.12-16). Toen Paulus tegen de Galaten zei: ‘Want u allen die tot Christus bent gedoopt, hebt Christus aangedaan’ (Gal.3:27), zei hij in wezen dat heiliging begint bij bekering. Vanaf het eerste moment van geloof zijn we gekleed in zijn gerechtigheid. Dat is rechtvaardiging. In de woorden van de profeet Jesaja: ‘Ik zal mij zeer verheugen in de Heer, mijn ziel zal blij zijn in mijn God; want Hij heeft mij bekleed met de klederen van de zaligheid, hij heeft mij bedekt met de mantel van de gerechtigheid’ (Jes.61:10).
Maar dat is nog maar het begin van wat het betekent om Christus aan te doen. Rechtvaardiging is een eens en voor altijd voltooide gebeurtenis, maar heiliging is een continu proces. En het commando om ‘aan te trekken Christus’ in Romeinen 13 is een gebod om de Christusgelijkenis van heiliging na te streven.
De hoop op de aanstaande wederkomst van Christus is daarom het scharnier waarop een goed begrip van heiliging draait.
Laten we eens kijken naar enkele van de belangrijkste teksten die spreken over de naderende wederkomst van Christus, en specifiek opmerken wat voor soort praktische plichten deze leer ons oplegt:
Standvastigheid: ‘Hebt ook u geduld, sterkt uw hart, want de komst van de Heer is nabij’ (Jak.5:8).
Vriendelijkheid: ‘Zucht niet tegen elkaar, broeders, opdat u niet geoordeeld wordt. Zie, de Rechter staat voor de deur!’ (Jak.5:9).
Gebed: ‘Het einde van alles nu is nabij; wees dus bezonnen en nuchter tot gebeden’ (1Petr.4:7).
Trouw. Trouw in het samenkomen en elkaar aanmoedigen: ‘Laten wij op elkaar acht geven tot aanvuring van liefde en goede werken; en laten wij onze eigen bijeenkomst niet verzuimen, zoals sommigen gewoon zijn, maar elkaar vermanen en dat zoveel te meer naarmate u de dag ziet naderen’ (Heb.10:24-25).
Heilig gedrag en godsvrucht: ‘Daar dit alles dus vergaat, hoe behoort u te zijn in heilige wandel en godsvrucht’ (2 Petr. 3:11).
Reinheid en gelijkenis met Christus: ‘Als Hij wordt geopenbaard, zullen we zijn zoals Hij is, want we zullen Hem zien zoals Hij is. En ieder die deze hoop op Hem heeft, reinigt zich, zoals Hij rein is’ (1Joh.3:2-3).
Deze verschillende categorieën en omvatten elk een aspect van onze heiliging. De hoop op de aanstaande wederkomst van Christus is een katalysator en een stimulans voor al deze dingen – elke vrucht van de Geest, elke christelijke deugd, alles wat te maken heeft met heiligheid en gelijkvormigheid aan Christus, en alles wat tot leven en godsvrucht behoort. Daarom is het zo belangrijk om een waakzame verwachting te kweken voor de op handen zijnde komst van Christus. Het punt is niet om ons geobsedeerd te maken door aardse gebeurtenissen. In feite, als je interesse in de wederkomst van Christus je totaal fixeert met wat er in deze wereld gebeurt, heb je het punt totaal gemist. De wetenschap dat de wederkomst van Christus ophanden is, zou ons hart naar de hemel moeten keren, ‘van waaruit wij ook de Heer Jezus Christus, als Heiland verwachten’ (Fil 3:20). ‘Daarom, geliefden, daar u deze dingen verwacht, beijvert u onbesmet en onberispelijk voor Hem te worden gevonden in vrede’ (2Petr.3:14).