'In hoofdzaken eenheid, in bijzaken verdraagzaamheid en in alles de liefde'
Bidt u dan zo: Onze Vader, Die in de hemelen zijt. Uw Naam worde geheiligd. Uw Koninkrijk kome. Uw wil geschiede, zoals in de hemel zo ook op de aarde.
De eerste brief van Johannes is niet altijd gemakkelijk om te begrijpen. Dat komt door de manier van schrijven van Johannes; hij is nogal zwart-wit, zonder nuances. Om maar een voorbeeld te noemen: “Ieder die uit God geboren is, doet de zonde niet, omdat Diens zaad in hem blijft; en hij kan niet zondigen, omdat hij uit God geboren is.” (1Joh.3:9) Zo’n uitspraak, en veel andere in deze brief, verdient uitleg omdat anders het gevaar bestaat dat er verkeerde conclusies uit worden getrokken. In deze reeks studies willen we proberen duidelijkheid te verschaffen waar dat nodig is.
Inleiding
De Heilige Geest gebruikte de apostel Johannes om ons het evangelie naar Johannes, drie brieven en de Openbaring te geven. Deze drie werken vullen elkaar aan en geven ons een totaalbeeld van het christelijk leven. (1) In het evangelie naar Johannes ligt de nadruk op redding, verslag van het leven van de Heer Jezus, Hij die stierf voor een wereld verloren in zonden. God is met ons: Het Woord is vlees geworden. In dit evangelie wordt de Heer Jezus aan ons getoond als de Zoon van God. (2) In de brieven van Johannes ligt de nadruk op heiliging, de hedendaagse ervaringen, Christus en het Woord wonen in ons. Johannes geeft advies hoe te handelen in veel praktische zaken van het christelijk leven. (3) In de Openbaring naar Johannes ligt de nadruk op het komend oordeel voor de wereld, de toekomstige hoop voor de gelovigen, Christus komt voor ons, het woord overwint.
Doel
Deze brief is door Johannes tussen de jaren 60 en 95 geschreven, wellicht vanuit Efeze, mogelijk aan de christenen in Klein-Azië, in nauwe aansluiting met zijn Evangelie, met het doel dat zij die nu geloven ook weten wat het is eeuwig leven te hebben (5:13). Meer dan in het Johannes Evangelie zien we echter ook dat de apostel ingaat tegen bepaalde dwaalleringen die de waarheid over Christus (waarachtig God en waarachtig mens in één persoon) ondermijnden. Johannes geeft ons een aantal redenen voor het schrijven van zijn eerste brief, waarvan we er vijf verder willen uitlichten en uitwerken in de komende artikelen in deze reeks.
Dat we gemeenschap hebben
‘Gemeenschap’ is het hoofdthema van de eerste twee hoofdstukken (1:3, 6-7). Gemeenschap heeft te maken met onze persoonlijke relatie met Christus en met onze broeders en zusters, niet met onze eenheid met Hem want dat is blijvend. Onze dagelijkse gemeenschap kan wisselend zijn, onze eenheid blijft altijd hetzelfde.
Dat we blijdschap mogen hebben
Het woordje ‘blijdschap’ wordt alleen in 1:4 gebruikt, maar de zegen die de blijdschap voortbrengt zien we doorheen heel de brief. Blijdschap is het resultaat van een hechte gemeenschap met Christus.
Dat we niet zouden zondigen
De straf op de zonde wordt opgeheven als de zondaar op Christus vertrouwt, maar de macht die de zonde over het dagelijks leven van een gelovige kan uitoefenen is een andere zaak. De eerste brief van Johannes maakt duidelijk hoe we weerstand kunnen bieden aan de zonde en hoe we vergeving kunnen ontvangen als we toch gezondigd hebben (2:1-2).
Dat we de waarheid zouden vasthouden
Johannes werd in zijn dagen geconfronteerd met valse leer zoals wij in onze tijd met valse leraars geconfronteerd worden (2Petr.2). De valse leraars in Johannes dagen verkondigden: (1) dat materie zondig was en dat om die reden Christus niet in het vlees gekomen was; (2) dat Christus maar een gewoon mens was zoals wij; (3) dat kennis van de waarheid meer betekend dan de waarheid toe te passen in je leven; en (4) dat slechts een klein aantal zogenaamde ‘geestelijken’ geestelijke waarheden konden begrijpen.
Dat we zekerheid zouden hebben (5:13)
In het Evangelie naar Johannes wordt verhaald hoe we redding kunnen ontvangen (Joh.20:31), maar in deze brief, schrijft hij hoe we zeker kunnen zijn van die redding (5:13). De brief is een reeks van toetsen die gelovigen kunnen gebruiken om hun gemeenschap (hoofdstukken 1-2) en hun kindschap (hoofdstukken 3-5) kunnen verifiëren. Ook zien we dat in de hoofdstukken 3-5 de nadruk ligt op het ‘geboren zijn uit God’ (3:9; 4:7; 5:1,4,18).
Analyse
Wanneer je de brief leest valt het op dat in de hoofdstukken 1-2 de nadruk ligt op gemeenschap, en de hoofdstukken 3-5 op zoonschap. In beide delen geeft Johannes drie ‘testen’: gehoorzaamheid: wandelen in het licht; liefde: wandelen in liefde; en waarheid: wandelen in de waarheid. Met andere woorden, ik kan ervan overtuigd zijn van mijn gemeenschap met God door Christus wanneer er geen zonden in mijn leven aanwezig zijn, als ik liefde heb voor Hem en zijn volk, en wanneer ik het geloof praktiseer en vrij ben van valse leer. Ik kan geloven dat ik een zoon van God ben op dezelfde wijze: als ik zijn Woord gehoorzaam; als ik liefde heb voor God en zijn volk; en als ik de waarheid geloof en in de praktijk breng. Johannes daagt ons uit deze toetsen toe te passen zodat we het leven als gelovige ten volle zouden genieten.
Indeling
Er zijn verschillende mogelijkheden om deze brief in te delen, bijvoorbeeld een driedeling bestaande uit: God is Licht (1:1-2:29), God is liefde (3:1-4:21) en God is leven (5:1-21). 1 Johannes is opgebouwd rond de herhaling van de drie hoofdthema’s: licht versus duisternis, liefde versus haat en waarheid versus dwaling. Deze drie ‘standpunten’ vinden we doorheen
de hele brief, waardoor het moeilijk is om een eenvoudige indeling te maken. Bovenstaande schets is gebaseerd op de belangrijkste lessen van elk gedeelte, hoewel de aandachtige lezer zal zien dat de thema’s met elkaar verweven zijn. In deze tijd, waarin veel christenen denken dat ze gemeenschap met God hebben, maar dat niet in praktijk brengen, en waarin veel religieuze mensen, denken dat ze ware kinderen van God zijn, maar dat niet zijn, is het belangrijk dat ook wij deze toetsen toepassen en ons eigen leven zorgvuldig onderzoeken.